Auteur: Juriaan Groenhuijzen

Datum: 22 augustus 2017

Het is duidelijk dat juristen in bepaalde werkvelden het onderspit zullen delven tegen machines. In andere werkvelden is er voor juristen meer ruimte om de machine het hoofd te bieden. De juridische beroepen zullen in ieder geval een ingrijpende verandering ondergaan, resulterende in nieuwe vormen van deze beroepen. Richard Susskind onderscheidt voor de toekomst vijf soorten juristen.

De eerste soort jurist is de vertrouwelijke adviseur met expertise. Omdat routinewerk door machines kan worden opgelost zal hierin minder werk zijn voor mensen, maar voor werk dat ingewikkelder in elkaar zit en waar dus maatwerk voor nodig is ligt dat anders. Dan is er een expert nodig.

De tweede soort is de jurist met uitgebreide kennis op zowel het juridisch als het automatiseringsvlak. Deze jurist weet de machines te gebruiken om juridische service te leveren. De valkuil voor dit soort juristen is dat waar juridische kennis niet nodig is, de handelingen gemakkelijk door een ander kunnen worden uitgevoerd.

De derde soort jurist is de ingenieur van juridische kennis. Wat niet vergeten moet worden is dat alle automatisering dan wel taken van juristen kan overnemen, maar dat de automatisering op zichzelf ook een flinke taak is. Dit blijft een taak waar veel werk in zit voor juristen met expertise op het desbetreffende gebied. Het is een taak die niet overgelaten kan worden aan iemand lager in de keten, als een heel advocatenkantoor moet bouwen op een dergelijk systeem.

De vierde soort is de juridische risico manager. Het gaat om de jurist die zich bezighoudt met de risico’s die kleven aan een bepaalde juridische handeling. Dit is de jurist die bijvoorbeeld big data gebruikt om te voorspellen hoeveel een proces gaat kosten.

De vijfde en laatste soort is de hybride jurist. Deze jurist is geschoold in een andere discipline zoals project management, markt expertise, of het zijn van een tussenpersoon. Door expert te zijn in zowel hun juridische speelveld als in de aangrenzende discipline kan dit soort juristen een toevoeging zijn voor hun cliënten.

De jurist in de toekomst

De advocaat zoals we die kennen lijkt veel op de eerste en tweede hierboven genoemde soorten jurist. Voor deze groepen zal er echter snel minder werk zijn door vergaande automatisering. Steeds minder juristen zullen hun praktijk zo kunnen uitoefenen als ze dat nu doen. Aanpassing aan ontwikkelingen op het gebied van automatisering zal moeten gebeuren door omscholing naar een van de andere categorieën, of door het vergaren van expertise in een niche-rechtsgebied. Juristen moeten ruimdenkend zijn, open staan voor nieuwe ontwikkelingen en technologieën willen ze een plaats hebben in het toekomstige juridische werkveld. Zij met het minste ervaring met technologie verzetten zich er doorgaans het meeste tegen, een parallel valt te trekken met het gebruik van internet. Maar als juristen zich eenmaal verdiepen in de invloed die technologie op de juridische praktijk kan hebben, zullen zij zich onmogelijk schouderophalend kunnen omkeren en doorgaan waar ze waren gebleven.

Reageren