Auteur: Emma van Gelder

Datum: 10 december 2017

Wereldwijd is Nederland één van de koplopers in digitalisering. Zo heeft 97% van de Nederlandse huishoudens toegang tot internet, is er bijna 100% ‘high-speed’ internet dekking en staat Nederland op de tweede plaats van de ‘Digital Economy and Society Index’. Naast de invoering van KEI binnen de rechtspraak, vindt er ook in toenemende mate digitalisering plaats van buitengerechtelijke geschillenoplossing. Deze ontwikkeling speelt zelfs al veel langere tijd. Niet alleen de Nederlandse overheid, maar ook private en publiek-private organisaties investeren in digitalisering met het doel geschillenbeslechting meer toegankelijk en betaalbaar te maken voor partijen. In deze korte blog worden twee voorbeelden van private initiatieven van digitalisering genoemd, daarna wordt ingegaan op de verschillende online tools waar deze initiatieven gebruik van maken en worden deze tools geëvalueerd in het licht van ‘toegang tot het recht’.

De innovatie van geschiloplossing heeft geresulteerd in het gebruik van verschillende onlinemethodes in buitengerechtelijke geschiloplossing. Eén van de bekendste private initiatieven op het gebied van digitalisering is de digitale applicatie ‘Rechtwijzer’, die in 2005 door de Raad voor de Rechtsbijstand in samenwerking met de Universiteit van Tilburg is ontwikkeld. Bij ‘Rechtwijzer’ ligt de focus op het beslechten van relationele geschillen zoals echtscheiding, consumenten claims, huur geschillen, ontslag en schulden. De applicatie begint met een online assessment om het geschil juridisch te diagnosticeren en streeft ernaar om al in een vroeg stadium een schikking te treffen en verdere escalatie te voorkomen. Het assessment resulteert in een ‘Stappenplan’ voor partijen, dat hun informatie verschaft over de mogelijke juridische opties die zij hebben en hen voorziet van verschillende online tools zoals een rekentool voor kinderalimentatie. Wanneer partijen er met behulp van het ‘Stappenplan’ niet uitkomen, biedt ‘Rechtwijzer’ via hun site opties voor andere professionele hulp zoals mediation.

Een ander bekend voorbeeld van een privaat initiatief is ‘E-Court’, opgericht in 2010. ‘E-court’ focust op civiele zaken en biedt partijen de mogelijkheid om de gehele procedure online te voeren. Om een procedure bij de ‘E-Court’ te starten, moeten partijen ex ante een beding hebben opgenomen in een contract. Partijen ontvangen inloggegevens die hun toegang geeft tot het elektronische procesdossier. Dit dossier verzamelt alle documenten van het proces en partijen ontvangen via dit dossier relevante informatie en kunnen zij tevens de voortgang van het gehele proces online volgen. De gehele procedure kost €375, of €1000 wanneer een zitting plaatsvindt, op initiatief van het scheidsgerecht ofwel de partijen. De procedure duurt acht weken en resulteert in een bindend arbitraal advies gegeven door juridische professionals.

‘Rechtwijzer’ en ‘E-Court’ maken gebruik van verschillende online tools. Deze online tools bieden zowel voordelen als nadelen in het licht van ‘access to justice’. Allereerst, het online assessment van ‘Rechtwijzer’ biedt partijen informatie aan over hun juridische opties, waardoor de weg wordt vrij gemaakt om het geschil op te lossen en escalatie te voorkomen. Het geven van juridische informatie in een vroeg stadium via gemakkelijk toegankelijke en gratis online tools, biedt partijen de gelegenheid om al in een vroeg stadium op de hoogte te zijn van juridische middelen die zij kunnen inzetten en voorkomt daarmee escalatie en een eventuele gang naar de rechter. Ten tweede, door de online communicatiemogelijkheden van ‘Rechtwijzer’ en ‘E-Court’ hoeft niet te worden voldaan aan de traditionele voorwaarde voor partijen om elkaar face-to-face te ontmoeten om het geschil te beslechten. Zo wordt het geschil gecentraliseerd ongeacht geografische afstanden tussen partijen, wat partijen geld en tijd scheelt. Ten derde, online geschilbeslechting biedt partijen de mogelijkheid om de voortgang van de procedure waar en wanneer dan ook te volgen, dus ook vanuit het comfort van hun eigen huis en binnen hun eigen tijd. Tegen de achtergrond van ‘toegang tot het recht’ navigeren deze online tools partijen door de complexe juridische procedures, verminderen zij de kosten voor partijen, vereenvoudigen zij de procedure, bieden continue toegang tot het dossier en versnellen op deze wijze uiteindelijk de procedure. Er kleven echter ook nadelen aan het gebruik van deze online tools. Namelijk, problemen met de waarborg van voldoende procedurele garanties, verschillende technische problemen die zich kunnen voordoen, ongelijke mogelijkheden tot toegang tot het gebruik van online tools, privacy en databescherming en problemen betreffende de handhaving van de besluiten. Deze uitdagingen verminderen de mogelijke verbetering van toegang tot het recht.

 

Reageren