Auteur: Emma van Gelder

Datum: 29 januari 2018

Op 10 december jl. schreef ik een blog over private initiatieven van geschiloplossing, ik ging onder andere in op ‘e-Court’, een digitaal arbitrage instituut dat vooralsnog voornamelijk geschillen beslecht tussen zorgverzekeraars en debiteuren. In de uitzending van 17 januari werd in Nieuwsuur aandacht besteed aan e-Court. In de uitzending werd de ophef over e-Court onder de aandacht gebracht. Er werd voornamelijk kritiek geuit op het arbitrage-instituut omdat het onvoldoende transparant en onafhankelijk zou zijn. In deze blog-post wordt deze kritiek besproken en onderkend. Los van deze kritiek, worden de voordelen van een online systeem van geschilbeslechting geschetst.

De kritiek gepresenteerd in Nieuwsuur richt zich vooral op zorgen over onvoldoende rechtsbescherming, transparantie en onafhankelijkheid van de geschilbeslechting van e-Court. De vonnissen van e-Court worden namelijk niet gepubliceerd en ook de arbiters van e-Court zijn niet bekend. Dit leidt tot zorgen over de procedurele waarborgen omtrent de geschilbeslechting als ook tot zorgen over de onafhankelijkheid en deskundigheid van de arbiters. Deze zorgen zijn terecht. Transparantie is een uitdaging voor online alternatieve geschiloplossing. Voor deze vorm van geschilbeslechting zullen betere procedurele waarborgen voor moeten worden gevonden. In dat kader heeft e-Court dan ook de intentie gedeeld om vanaf februari de vonnissen als ook de betrokken arbiters bekend te gaan maken.

De arbitrageovereenkomst met e-Court is opgenomen in de algemene voorwaarden van de zorgverzekeraars. De kritiek die hierbij wordt gegeven is dat deze algemene voorwaarden vaak niet worden gelezen door de klanten en het daarom oneerlijk is om hier een dergelijk beding in op te nemen. Als verzekerde heb je simpelweg geen onderhandelingsmacht. De vraag rijst of er dan wel sprake is van gemeenschappelijke instemming. Hoewel deze kritiek terecht is, raakt dit argument niet direct aan de wenselijkheid van het e-Court platform als zodanig. Het probleem ligt meer bij de macht en handelwijze van zorgverzekeraars om een arbitragebeding op te nemen in de algemene voorwaarden en daarnaast het feit dat dit rechtsgeldig is. De zorgverzekeraars geven incasso’s snel uit handen als zij niet betaald worden, de deurwaarders controleren de gegrondheid van de vordering vaak niet en hebben nu – met e-Court – een goedkoop en snel middel om een titel te krijgen.

Los van deze kritische punten die terecht zijn gemaakt, is het zeer van belang dat ook de voordelen die e-Court biedt – en online geschilbeslechting methoden in het algemeen – worden belicht. Om de toekomst van de toegang tot het recht ook daadwerkelijk te waarborgen, kan het gebruik van ICT als hulpmiddel daarbij niet genegeerd worden.

Toegang tot het recht is een van de meest fundamentele rechten in een democratische samenleving. Om van ‘toegang tot het recht’ een realiteit te maken, dient de burger dan ook over voldoende mogelijkheden te beschikken om zijn rechten te handhaven in de praktijk. De civiele rechtspraak in Nederland staat onder toenemende druk om dit fundamentele recht te waarborgen. De rechtspraak wordt over het algemeen ervaren als duur, tijdrovend en complex, dit vormt een belangrijke drempel tot toegang tot de rechtspraak voor veel burgers. Zeker wanneer het een geschil met een relatief klein financieel belang betreft (iets wat in een groot deel van de consumentengeschillen het geval is), wegen de kosten en moeite voor menig consument niet op tegen de baten.  Om de toegang tot het recht te verbeteren, wordt in toenemende mate gezocht naar alternatieve methoden van geschiloplossingen. Vanuit deze gedachte is ook e-Court opgericht. Al doet de naam anders vermoeden, e-Court is geen eigenlijke rechtbank, maar een arbitrage instituut. In e-court beslechten arbiters – en niet overheidsrechters – met minstens 15 jaar ervaring als advocaat of jurist het geschil en dit resulteert in een ‘arbitraal vonnis’. Dit vonnis moet uiteindelijk alsnog worden goedgekeurd door een voorzieningenrechter voordat het ten uitvoer kan worden gelegd. Daarnaast richt e-Court zich voornamelijk op relatief ‘eenvoudige’ incassozaken voor het bedrijfsleven, zaken die naar hun aard geschikt zijn voor dit type geschiloplossing. Dit roept ook legitieme belangen op omdat veel rekeningen ten onrechte onbetaald blijven wat bedrijven schade oplevert.

Tegen de achtergrond van de huidige problematiek in de civiele rechtspraak – hoge griffiekosten, lange wachttijden, complexe procedures – heeft e-Court als doel geschiloplossing voor partijen betaalbaarder te maken en de duur en complexiteit van procedures te beperken. E-court is hierbij op een aantal punten succesvol, zo kost een online arbitrage zaak bij e-Court €85 tegenover €475 aan gemiddelde griffiekosten die een gedaagde bij de kantonrechter betaalt. Daarnaast duurt een proces bij e-Court korter dan bij de kantonrechter. E-Court biedt partijen de mogelijkheid de gehele procedure online te voeren. Het elektronische dossier verzamelt alle relevante documenten van het proces, partijen ontvangen via dit dossier relevante informatie en zij kunnen tevens de voortgang van het gehele proces online volgen. Door de online communicatiemogelijkheden is het niet noodzakelijk voor partijen om elkaar ‘face-to-face’ te ontmoeten om het geschil te beslechten. Het geschil wordt gecentraliseerd waardoor de geografische afstanden tussen partijen worden verminderd, dit levert partijen winst op in termen van tijd en geld en bovendien een lagere drempel tot toegankelijkheid in vergelijking met traditionele geschilbeslechting voor mensen die ver van een rechtbank afwonen. Ook biedt het elektronische dossier partijen de mogelijkheid continue toegang te hebben tot het dossier, de voortgang van waar en wanneer dan ook te volgen, dus vanuit het comfort van hun eigen huis en in hun eigen tijd. Het nadeel van de gehele procedure online aanbieden is dat het niet voor alle burgers in de samenleving een werkbare oplossing vormt. Sommige burgers hebben geen toegang tot het internet of zijn niet bekwaam om met online procedures om te gaan.

Digitale geschiloplossing is veelbelovend voor de toekomst van geschiloplossing. Het biedt partijen een goedkope, snelle en simpele wijze van geschiloplossing en draagt daartoe bij aan het vergroten van ‘toegang tot het recht’. Wat, zeker in het huidige klimaat, van essentieel belang is. Aan de manier waarop e-Court een oplossing voor deze problematiek creëert kleven enkele onlosmakelijk daaraan verbonden nadelen maar ook enkele op te lossen nadelen. Het opnemen van het beding van e-Court in de algemene voorwaarden van zorgverzekeraars is een kritieke praktijk wat opgelost dient te worden, maar de oplossing ligt hiervoor niet vanzelfsprekend in de macht van e-Court. In het kader van de niet-transparante werkwijze, dient e-Court zelf te werken aan een transparantere wijze van geschiloplossing, door vonnissen te publiceren en de identiteit en kwalificaties van de arbiters bekend te maken.

 

 

Reageren