Auteur: Carolina Posma

Datum: 22 mei 2018

Een afname in het aantal rechtszaken lijkt op het eerste gezicht een goed teken: minder rechtszaken, minder conflicten. De economie is aangetrokken, mensen hebben weer vertrouwen in de toekomst, ruzies en conflicten worden vaker in de minne geschikt. Maar dit is niet het hele verhaal.

Zo start de voorzitter van de Raad voor de rechtspraak mr. F.C. Bakker zijn jaarbericht in het Jaarverslag van de Rechtspraak 2017. Want, ondanks dat gevoelsmatig een groei in de economie gecorreleerd is aan een afname in het aantal rechtszaken, spelen in dit geval ook meer factoren een rol.

De grootste daling vond plaats in het aantal handelszaken in de sector kanton. Deze zaken gaan voornamelijk over incasso’s na het niet betalen van rekeningen, bijvoorbeeld van een zorgverzekeringspremie of een telefoonabonnement. De daling is volgens de Raad deels te verklaren door een verbeterde betalingsmoraal na de economische crisis en de beschikbaarheid van buitengerechtelijke geschilbeslechting.

Maar ook de hoogte van de griffierechten heeft een afschrikwekkende werking. In zijn jaarbericht noemt Bakker dat de toegang tot de rechter verslechtert als de kosten van de rechtsgang stijgen. Zo blijkt ook uit een onderzoek van het WODC en de Raad voor de rechtspraak dat de stijging van het griffierecht met gemiddeld ruim 40 procent tussen 2009 en 2012, vooral bij zaken met een klein financieel belang, leidde tot een afname van het aantal handelszaken met 20 procent. Ander onderzoek laat zien dat het aantal kantonzaken zal stijgen als de griffierechten worden verlaagd.

Een klein financieel belang kan dus voor gezinnen met een laag inkomen, juist een hoge rekening zijn door de hoge griffierechten. Dit doet afbreuk aan de toegankelijkheid van de rechtspraak. Immers, ook al zijn er mogelijkheden tot buitengerechtelijke geschillenbeslechting, de weg naar de rechter moet voor eenieder toegankelijk zijn.

Een oplossing voor deze drempel naar de rechtszaal is echter niet zo eenvoudig: minder rechtszaken betekent minder instromend geld, waarbij ook nog eens de constante kosten niet verminderen bij een afname van het aantal rechtszaken. En, zoals al eerder op KEIduidelijk besproken, staat de begroting van de rechtspraak al onder hoge druk na de problemen die zijn ontstaan in het KEI-programma.

Zal de rechtspraak in deze neerwaartse spiraal blijven hangen? Of komt er toch een snelle oplossing om de toegankelijkheid van de rechtspraak weer te vergroten?

Reageren